شما * ( كَسادَها ) * از ناروايى آن * ( وَمَساكِنُ ) * و مسكنهايى كه از غايت نزاهت * ( تَرْضَوْنَها ) * مىپسنديد آن را * ( أَحَبَّ إِلَيْكُمْ ) * دوست تر بسوى شما يعنى اگر اينها را كه مذكور شد بدوستى اختيارى نه طبيعى كه در تحت تكليف داخل نيست دوستتر ميداريد * ( مِنَ اللَّه وَرَسُولِه ) * از خدا و رسول او * ( وَجِهادٍ فِي سَبِيلِه ) * و جهاد كردن در راه از * ( فَتَرَبَّصُوا ) * پس انتظار بريد و چشم داريد * ( حَتَّى يَأْتِيَ اللَّه ) * تا بيارد خداى * ( بِأَمْرِه ) * عقوبت خود را عاجلا و اجلا كه امر به آن كند و نزد مجاهد مراد فتح مكه است و اين صحيح نيست زيرا كه سورهء برائة بعد از فتح مكه نازل شد * ( وَاللَّه ) * و خداى تعالى * ( لا يَهْدِي الْقَوْمَ الْفاسِقِينَ ) * راه نمينمايد گروه بيرون رفتگان را از حد فرمان يعنى ايشان را فرو ميگذارد و نظر لطف و توفيق از ايشان باز ميگيرد به جهت فرط عناد و تقليد انكار ايشان و با وجود مشاهدهء آيات داله بر حقيت دين اسلام و يا آنكه ايشان را در آخرت راه بهشت ننمايد بلكه بدوزخ در آورده به عذاب ابدى معذب سازد و در اين آيه تهديد عظيم و توبيخ بزرگست مر كسانى را كه به جهت علاقه محبت ابا و اولاد و اقربا و اموال ترك واجبى از واجبات دينى كند و از حضرت رسالت صلَّى اللَّه عليه و آله روايتست كه لا يجد احدكم طعم الايمان حتى يحب فى اللَّه ابعد الناس و يبغض فى اللَّه اقرب الناس اليه هيچكس از شما لذت ايمان و حلاوت آن در نيابد تا آنكه دوست دارد در راه خدا دورترين مردمان را يعنى بيگانه و دشمن گيرد در راه او نزديكترين ايشان را به خود يعنى خويش و قول بيشتر ائمه تفسير راجعست به آنكه از اين آيه رايحه نااميدى اكثر مردم از رستگارى استشمام ميتوان نمود چه اغلب ايشان در اين مقاماند كه دين خود را از اموال و ازواج و عشاير و مساكن دوستتر نمى دارند و حظوظ دنيوى بر آن اختيار ميكنند پس اى عزيز مرد بايد كه ابراهيم وار از دو كون روى بگرداند كه فَإِنَّهُمْ عَدُوٌّ لِي إِلَّا رَبَّ الْعالَمِينَ مال را بذل مهمان و فرزند را قصد قربان و خود را فداى آتش سوزان كند يعنى قطع تعلق از اين و آن را نموده من جميع الوجوه توجه بمولى كند تا دعوى در دوستى صادق باشد و نعم ما قيل بيت آن كس كه تو را شناخت جان را چه كند فرزند و عيال و خانمان را چه كند و بعد از امر مؤمنان بقتال تذكير نصرت خود مىكند مر ايشان را حالا بعد حال و ميفرمايد كه * ( لَقَدْ نَصَرَكُمُ اللَّه ) * بدرستى كه يارى كرد خدا شما را اى مؤمنان * ( فِي مَواطِنَ كَثِيرَةٍ ) * در مواطنهاى بسيار يعنى مواقع حرب و معارك كارزار چون روز بدر و حرب بنى نضير و جنگ بنى قريظه و روز احزاب و صلح حديبيه و حرب خيبر